₹१२ लाखांच्या करमुक्त (Tax-Free) दाव्याबद्दल करदात्यांनी जाणून घ्याव्यात अशा १० महत्त्वाच्या गोष्टी | How To Save Tax On 12 Lakh Salary

How To Save Tax On 12 Lakh Salary

How To Save Tax On 12 Lakh Salary: Following last year’s budget announcement, a misconception arose among many taxpayers that income up to ₹12 lakhs is now completely tax-free. Messages circulating on social media further exacerbated this confusion. However, it is absolutely essential to understand the terms and conditions governing tax regulations. The relief available on income up to ₹12 lakhs is contingent upon certain specific conditions. There is a distinction between your total income and the ‘taxable income’ remaining after all deductions. Therefore, instead of relying solely on information found on social media, you should undertake your tax planning only after verifying the actual regulations. Know How To Save Tax On 12 Lakh Salary at below

गेल्या वर्षीच्या अर्थसंकल्पीय घोषणेनंतर, अनेक करदात्यांमध्ये अशी समजूत झाली की ₹१२ लाखांपर्यंतचे उत्पन्न आता पूर्णपणे करमुक्त झाले आहे. सोशल मीडियावरील मेसेज आणि फॉरवर्ड्समुळे हा संभ्रम आणखी वेगाने पसरला. अनेक मध्यमवर्गीय करदात्यांनी तर या ‘₹१२ लाख करमुक्त युगाचे’ स्वागतही केले. परंतु, करप्रणाली ही नेहमीच अटी व शर्तींच्या अधीन असते. वरवर पाहता हा निर्णय जितका आकर्षक वाटतो, तितकाच तो समजून घेण्यासाठी त्यातील बारीक अक्षरांमधील नियम (Fine Print) वाचणे आवश्यक आहे.

New Tax Regime Benefits For 12 Lakh Income

₹१२ लाखांपर्यंतच्या उत्पन्नावर मिळणारा हा दिलासा सरसकट सर्वांना लागू होत नाही, तर तो काही विशिष्ट मर्यादा आणि अटींवर अवलंबून आहे. जर तुम्हीही तुमचे उत्पन्न ₹१२ लाखांच्या आत असल्याने आपल्याला कोणताही कर भरावा लागणार नाही असे गृहीत धरून चालत असाल, तर खालील १० महत्त्वाच्या गोष्टी समजून घेणे तुमच्यासाठी अत्यंत गरजेचे आहे.

अनेकांचा असा समज आहे की सरकारने थेट ₹१२ लाखांपर्यंतच्या उत्पन्नावर कर माफ केला आहे. परंतु, प्रत्यक्षात तसे नाही. नवीन किंवा जुन्या दोन्ही कर रचनांमध्ये मूळ सूट मर्यादा वेगळी आहे. ₹१२ लाखांची मर्यादा ही विविध सवलती, वजावटी (Deductions) आणि टॅक्स रिबेट (Rebate) चा लाभ घेतल्यानंतर तयार होते. जर तुमचे एकूण उत्पन्न सर्व वजावटींनंतरही एका ठराविक मर्यादेच्या वर गेले, तर तुम्हाला संपूर्ण उत्पन्नावर नियमांनुसार कर भरावा लागतो.

२. नवीन विरूद्ध जुनी कर रचना (New vs Old Tax Regime)

हा ₹१२ लाखांचा करमुक्त दावा प्रामुख्याने कोणत्या कर रचनेशी संबंधित आहे, हे तपासणे गरजेचे आहे. जुन्या कर रचनेत (Old Tax Regime) तुम्हाला कलम 80C, 80D आणि गृहकर्जाच्या व्याजावर सूट मिळते. दुसरीकडे, नवीन कर रचनेत (New Tax Regime) कमी कर दर असले तरी बहुतांश वजावटी मिळत नाहीत. त्यामुळे ₹१२ लाखांचा हा फायदा दोन्हीकडे सारख्याच पद्धतीने लागू होत नाही. तुम्ही कोणती कर रचना निवडता, यावर तुमची प्रत्यक्ष कर दायित्व (Tax Liability) अवलंबून असते.

३. ‘करपात्र उत्पन्न’ आणि ‘एकूण उत्पन्न’ यातील फरक
करदात्यांनी ‘ग्रॉस टोटल इनकम’ (Gross Total Income) आणि ‘नेट टॅक्सेबल इनकम’ (Net Taxable Income) या दोन संकल्पनांमधील फरक समजून घेतला पाहिजे. तुमचे एकूण उत्पन्न (उदा. पगार, व्यवसाय, व्याज यांतून मिळणारी एकूण रक्कम) ₹१२ लाख असू शकते. परंतु, कर आकारणी ही ‘नेट टॅक्सेबल इनकम’वर म्हणजेच सर्व कायदेशीर वजावटी वजा करून शिल्लक राहणाऱ्या रकमेवर केली जाते. जोपर्यंत तुमचे करपात्र उत्पन्न नियमात बसत नाही, तोपर्यंत तुम्हाला पूर्ण करमाफी मिळत नाही.

४. रिबेट (Rebate) चे नियम आणि मर्यादा

₹१२ लाखांपर्यंतच्या उत्पन्नावर पूर्ण सूट मिळण्याचे मुख्य कारण म्हणजे ‘टॅक्स रिबेट’. आयकर कायद्याच्या कलम 87A अंतर्गत करदात्यांना रिबेट मिळते. जर तुमचे करपात्र उत्पन्न सरकारने निश्चित केलेल्या मर्यादेपेक्षा एक रुपया जरी जास्त झाले, तर तुम्हाला मिळणारे हे रिबेट पूर्णपणे रद्द होते आणि तुम्हाला पहिल्या रुपयापासून टॅक्स स्लॅबनुसार कर भरावा लागतो. यालाच ‘मार्जिनल रिलीफ’चा नियम असे म्हणतात, जो अत्यंत क्लिष्ट आहे.

५. स्टँडर्ड डिडक्शन (Standard Deduction) चा वाटा

पगारदार कर्मचारी आणि पेन्शनधारकांसाठी स्टँडर्ड डिडक्शन हा एक मोठा दिलासा आहे. ₹१२ लाखांच्या करमुक्त गणितामध्ये स्टँडर्ड डिडक्शनची रक्कम महत्त्वाची भूमिका बजावते. तुमच्या एकूण उत्पन्नातून ही निश्चित रक्कम थेट वजा केली जाते, ज्यामुळे तुमचे करपात्र उत्पन्न कमी होण्यास मदत होते. व्यवसाय किंवा इतर स्रोतांतून उत्पन्न मिळवणाऱ्यांना ही सवलत मिळत नाही, त्यामुळे त्यांच्यासाठी गणिते बदलतात.

६. इतर वजावटींचा (Deductions) योग्य वापर

जुन्या कर रचनेचा विचार केल्यास, ₹१२ लाखांपर्यंतचे उत्पन्न करमुक्त करण्यासाठी तुम्हाला विविध कलमांचा आधार घ्यावा लागतो. यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश होतो:

• कलम 80C: भविष्य निर्वाह निधी (PPF), जीवन विमा (LIC), आणि ईएलएसएस (ELSS) मधील ₹१.५ लाखांपर्यंतची गुंतवणूक.
• कलम 80D: स्वतःसाठी आणि कुटुंबासाठी घेतलेल्या आरोग्य विम्याचा प्रीमियम.
• कलम 24(b): गृहकर्जाच्या (Home Loan) व्याजावरील सूट. या सर्व वजावटींचा वापर करूनच उत्पन्न ₹१२ लाखांवरून करमुक्त मर्यादेत आणता येते.

७. पगाराव्यतिरिक्त इतर उत्पन्नाचे स्रोत (Other Income Sources)
अनेकदा करदाते केवळ आपल्या पगाराचा विचार करतात. परंतु, बँक खात्यावरील व्याज, मुदत ठेव (FD) वरील व्याज, शेअर्स किंवा म्युच्युअल फंडातील नफा (Capital Gains) आणि घराचे भाडे या गोष्टीही तुमच्या एकूण उत्पन्नात जोडल्या जातात. जर या इतर स्रोतांमुळे तुमचे उत्पन्न ₹१२ लाखांची मर्यादा ओलांडत असेल, तर तुम्हाला अनपेक्षितपणे कर भरावा लागू शकतो. त्यामुळे सर्व स्रोतांचे उत्पन्न एकत्र करूनच नियोजन करावे.

८. सोशल मीडियावरील अर्धवट माहिती आणि फसवणूक
सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्सवर अनेकदा क्लिष्ट कर नियमांचे उदात्तीकरण करून अत्यंत सोप्या भाषेत पण अर्धवट मेसेज फिरवले जातात. “₹१२ लाखांपर्यंत उत्पन्नावर शून्य टॅक्स” अशा हेडलाईन्स वाचून करदाते गाफील राहतात. आयकर विभागाच्या अधिकृत नोटिफिकेशन्स आणि तज्ज्ञांचा सल्ला न घेता अशा फॉरवर्ड्सवर विश्वास ठेवल्यास ऐनवेळी आर्थिक भुर्दंड सहन करावा लागू शकतो.

९. कर परतावा (ITR File) दाखल करणे अनिवार्य
तुमचे उत्पन्न कोणत्याही कर रचनेनुसार करमुक्त होत असले, तरीही तुम्हाला आयटीआर (Income Tax Return) फाईल करणे बंधनकारक असू शकते. जर तुमचे ग्रॉस उत्पन्न मूळ सूट मर्यादेपेक्षा जास्त असेल, तर कर शून्य येत असला तरी आयटीआर दाखल न केल्यास दंड होऊ शकतो. तसेच, भविष्यात कर्ज (Loan) किंवा व्हिसा (Visa) मिळवण्यासाठी आयटीआर हा एक अत्यंत महत्त्वाचा कागदोपत्री पुरावा ठरतो.

१०. आर्थिक वर्षाचे अचूक नियोजन (Financial Planning)
कर वाचवणे ही केवळ मार्च महिन्याची किंवा आर्थिक वर्षाच्या शेवटच्या दिवसांची जबाबदारी नाही. ₹१२ लाखांच्या या मर्यादेचा पूर्ण लाभ घ्यायचा असल्यास वर्षाच्या सुरुवातीपासूनच योग्य गुंतवणूक आणि आर्थिक नियोजन करणे आवश्यक आहे. योग्य वेळी केलेली गुंतवणूक केवळ कर वाचवत नाही, तर तुमच्या भविष्याला आर्थिक स्थैर्यही देते.

थोडक्यात सांगायचे तर, ₹१२ लाखांपर्यंतचे उत्पन्न नक्कीच करमुक्त होऊ शकते, परंतु त्यासाठी तुमच्याकडे योग्य कर रचना, वैध वजावटी आणि अचूक आर्थिक गणित असणे गरजेचे आहे. केवळ घोषणांवर अवलंबून न राहता वैयक्तिक पातळीवर आपल्या उत्पन्नाची तपासणी करणे हाच शहाणपणा ठरेल.