तृतीयपंथीयांच्या स्वयंरोजगारासाठी बीज भांडवल योजना,२५ हजार ते २ लाखांपर्यंत आर्थिक साहाय्य | Transgender Bij Bhandwal Yojana

Transgender Bij Bhandwal Yojana Application 2026

Transgender Bij Bhandwal Yojana: The Government of Maharashtra, through its Directorate General of Information and Public Relations (DGIPR), has officially launched the ‘Seed Capital Scheme for Transgender Self-Employment’ to promote social and economic empowerment within the transgender community. Designed to foster financial independence and dignified living, the initiative offers financial assistance ranging from ₹25,000 to ₹2,00,000 across low, medium, and long-term loan categories. The funding model is highly accessible, requiring only a 5% beneficiary contribution, while the state government provides a 45% subsidy and banks cover the remaining 50% loan amount. To encourage financial discipline, timely repayments are incentivized with a 3% interest rebate. Eligible individuals—who must be Maharashtra residents for at least 10 years, aged between 18 and 50, and possess an official Transgender ID card—can leverage this capital to establish independent ventures across more than 25 diverse sectors, including retail, food services, logistics, and technical trades.

समाजातील वंचित आणि उपेक्षित राहिलेल्या तृतीयपंथीय घटकाला आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करणे आणि त्यांना स्वयंरोजगाराच्या मुख्य प्रवाहात आणणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे. अनेकदा सामाजिक उपेक्षेमुळे तृतीयपंथीय व्यक्तींना रोजगाराच्या मुख्य संधी मिळत नाहीत. हीच अडचण दूर करून त्यांना स्वतःच्या पायावर उभे राहण्यासाठी आणि स्वावलंबी बनवण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने ही अत्यंत महत्त्वाकांक्षी योजना मंजूर केली आहे. या योजनेच्या माध्यमातून तृतीयपंथीयांना स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्यासाठी २५ हजार रुपयांपासून ते तब्बल २ लाख रुपयांपर्यंतचे आर्थिक साहाय्य उपलब्ध करून दिले जाणार आहे. यामुळे त्यांना समाजात मानाचे स्थान मिळण्यास आणि आर्थिक स्थैर्य लाभण्यास मोठी मदत होईल

महाराष्ट्र शासनाची ही बीज भांडवल योजना तृतीयपंथीय समुदायाला आर्थिक स्थैर्य देणारी आणि मुख्य प्रवाहात आणणारी ठरत आहे. ५% स्वतःचा हिस्सा आणि ४५% शासकीय अनुदानामुळे बँकांकडून ५०% कर्ज मिळणे अत्यंत सुलभ झाले आहे. पात्र आणि गरजू तृतीयपंथीय व्यक्तींनी या सुवर्णसंधीचा लाभ घेऊन स्वतःचे उद्योग उभे करावेत आणि स्वाभिमानी जीवन जगावे, असे आवाहन समाज कल्याण विभागामार्फत करण्यात आले आहे.

योजनेची उद्दिष्टे (Transgender Bij Bhandwal Yojana Objectives of the Scheme)

1. आर्थिक स्वावलंबन: तृतीयपंथीय व्यक्तींना परावलंबित्व सोडून स्वतःच्या हिमतीवर आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करणे.
2. स्वयंरोजगाराला प्रोत्साहन: नवीन व्यवसाय किंवा उद्योग सुरू करण्यासाठी भांडवलाची नड भागवणे.
3. कौशल्य विकासाला चालना: त्यांच्यातील व्यावसायिक कौशल्यांचा वापर करून त्यांना उद्योजक बनवणे.
4. सन्मानाचे जीवन: आर्थिक सुबत्तेद्वारे समाजात प्रतिष्ठा आणि सन्मानाने जगण्याची संधी निर्माण करणे.

निधीची रचना आणि कर्जाचे प्रकार (Loan Categories & Financial Structure)

या योजनेअंतर्गत लाभार्थ्यांच्या गरजेनुसार कर्जाची वर्गवारी तीन वेगवेगळ्या टप्प्यांत करण्यात आली आहे. या प्रत्येक योजनेत निधीची रचना अतिशय सुटसुटीत आणि फायदेशीर ठेवण्यात आली आहे, ज्यामध्ये शासनाचा मोठा वाटा (अनुदान) समाविष्ट आहे.

या योजनेअंतर्गत कोणते व्यवसाय सुरू करता येतील?

या योजनेची व्याप्ती खूप मोठी असून दैनंदिन गरजेच्या आणि सेवा क्षेत्रातील विविध २५ हून अधिक व्यवसायांसाठी हे कर्ज उपलब्ध करून दिले जाणार आहे. यामध्ये प्रामुख्याने खालील व्यवसायांचा समावेश आहे:

• खाद्यपदार्थ आणि दुकाने: चहा व स्नॅक्स सेंटर, फूड स्टॉल, ज्यूस सेंटर, आईस्क्रीम फॅक्टरी, बेकरी, भाजी स्टॉल, पिठाची गिरणी, जनरल स्टोअर्स, आणि मोबाईल शॉपी.
• सेवा आणि तांत्रिक व्यवसाय: ब्युटी पार्लर, सलून, लॉन्ड्री व्यवसाय, झेरॉक्स व लेमिनेशन सेंटर, स्टेशनरी दुकान, आणि कापडी पिशव्या निर्मिती.
• तांत्रिक कौशल्य आधारित सेवा: प्लंबर, इलेक्ट्रिशियन, एसी (AC) दुरुस्ती, मोबाईल व घरगुती उपकरणे दुरुस्ती केंद्र.
• उत्पादन व इतर विक्री: मसाले निर्मिती, बटाटा वेफर्स निर्मिती, बांगडी दुकान, चिकन व मासे विक्री केंद्र.
• वाहतूक क्षेत्र: मिनी मालवाहतूक टेम्पो (ज्याद्वारे स्वतःचा मालवाहतूक व्यवसाय सुरू करता येईल).

निधीची रचना आणि कर्जाचे प्रकार – Transgender Bij Bhandwal Yojana

योजनेसाठी आवश्यक पात्रता आणि अटी (Transgender Bij Bhandwal Yojana Eligibility Criteria)

या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी शासनाने काही ठराविक निकष निश्चित केले आहेत, जेणेकरून गरजू आणि पात्र उमेदवारांपर्यंतच या योजनेचा लाभ पोहोचू शकेल:

1. रहिवासी पुरावा: अर्जदार व्यक्ती ही महाराष्ट्र राज्याची किमान १० वर्षे रहिवासी असणे अनिवार्य आहे.
2. वयोमर्यादा: अर्जदाराचे वय १८ ते ५० वर्षे दरम्यान असणे आवश्यक आहे.
3. ओळखपत्र: सक्षम प्राधिकरणाकडून (정부/Authorized Authority) जारी करण्यात आलेले तृतीयपंथीय ओळखपत्र (Transgender ID Card) असणे बंधनकारक आहे.
4. व्यावसायिक क्षमता: अर्जदार व्यक्ती संबंधित व्यवसाय करण्यास सक्षम असावी आणि व्यवसायाशी संबंधित आवश्यक ती कागदपत्रे सादर करणे गरजेचे आहे.
5. इतर अटी: अर्जदाराने यापूर्वी शासनाच्या इतर कोणत्याही बीज भांडवल (Seed Capital) योजनेचा लाभ घेतलेला नसावा.

आवश्यक कागदपत्रांची यादी (Transgender Bij Bhandwal Yojana Documents Required)

सक्षम प्राधिकरणाचे तृतीयपंथीय ओळखपत्र (Transgender Certificate / ID Card)

महाराष्ट्र राज्याचे अधिवास प्रमाणपत्र (Domicile Certificate – किमान १० वर्षे रहिवासी असल्याचा पुरावा)

आधार कार्ड (Aadhaar Card)

पासपोर्ट आकाराचा अद्ययावत फोटो

व्यवसाय सुरू करण्याबाबतचा प्रकल्प अहवाल किंवा संबंधित कागदपत्रे

अर्ज कुठे व कसा करावा? (Transgender Bij Bhandwal Yojana Application Process & Contact Details)

मुंबई शहर आणि उपनगरातील पात्र उमेदवारांसाठी ही योजना सहाय्यक आयुक्त समाज कल्याण, मुंबई शहर कार्यालयामार्फत राबविण्यात येत आहे. या योजनेची अधिक माहिती मिळवण्यासाठी, अर्जाचा नमुना घेण्यासाठी किंवा काही शंका असल्यास खालील पत्त्यावर किंवा संपर्क क्रमांकावर संपर्क साधता येईल:

संपर्क अधिकारी: श्री. व्यंकटी तोगरे (तालुका समन्वयक)

मोबाईल क्रमांक: ८२९१७८८७५७

कार्यालयाचा पत्ता: > सहाय्यक आयुक्त समाज कल्याण, मुंबई शहर,

प्रशासकीय इमारत भाग-१, चौथा मजला,
आर. सी. मार्ग, चेंबूर, मुंबई – ४०००७१.