व्यापाऱ्यांनो लक्ष द्या! ‘त्रैमासिक रिटर्न आणि मासिक भुगतान’ योजनेसाठी नोंदणी सुरू | QRMP Scheme Notification

QRMP Scheme Notification

QRMP Scheme Notification: The Quarterly Return Monthly Payment (QRMP) scheme is a strategic initiative by the Indian government designed to simplify tax compliance for small businesses with an aggregate annual turnover of up to ₹5 crore. Under this system, eligible taxpayers are relieved from the burden of filing monthly GSTR-3B returns, instead moving to a quarterly filing cycle. This significantly reduces the administrative workload, cutting down the number of annual returns from twelve to just four.

While the return filing is quarterly, the scheme ensures a steady flow of revenue to the exchequer by requiring monthly tax payments. Taxpayers can settle their monthly liabilities using simplified methods, such as the Fixed Sum Method (paying a pre-determined percentage of past liability) or the Self-Assessment Method (paying based on actual tax due). Additionally, the Invoice Furnishing Facility (IFF) allows businesses to upload sales invoices monthly, ensuring that their recipients can claim Input Tax Credit (ITC) without delay. Ultimately, the QRMP scheme promotes “Ease of Doing Business” by balancing reduced compliance costs for small traders with the efficiency of the GST ecosystem.

वस्तू आणि सेवा कर (GST) प्रणालीमध्ये सुलभता आणण्यासाठी केंद्र सरकारने सातत्याने पावले उचलली आहेत. याचाच एक भाग म्हणून, ज्या व्यापाऱ्यांची वार्षिक उलाढाल ५ कोटी रुपयांपर्यंत आहे, त्यांच्यासाठी ‘त्रैमासिक रिटर्न आणि मासिक भुगतान’ (Quarterly Return Monthly Payment – QRMP) ही योजना अत्यंत प्रभावी ठरत आहे. २०२५-२६ या आर्थिक वर्षासाठी देखील पात्र करदात्यांना या योजनेचा लाभ घेण्याचे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे.

काय आहे ‘क्यूआरएमपी’ (QRMP) योजना?

सर्वसाधारणपणे जीएसटी नोंदणीकृत व्यापाऱ्यांना दर महिन्याला आपला ‘जीएसटीआर-३बी’ (GSTR-3B) परतावा (Return) भरावा लागतो. मात्र, लहान व्यापाऱ्यांसाठी ही प्रक्रिया वेळखाऊ आणि खर्चिक ठरू शकते. हे लक्षात घेऊन सरकारने ‘क्यूआरएमपी’ योजना सुरू केली. या योजनेअंतर्गत करदात्याला त्याचे रिटर्न वर्षातून केवळ चार वेळा (प्रत्येक तीन महिन्यांनी एकदा) भरावे लागतात, मात्र कराचा भरणा (Tax Payment) दर महिन्याला करावा लागतो.

योजनेसाठी पात्रता आणि अटी

या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी खालील निकष पूर्ण करणे आवश्यक आहे:

1. उलाढाल मर्यादा: मागील आर्थिक वर्षात करदात्याची एकूण वार्षिक उलाढाल ५ कोटी रुपयांपर्यंत असावी.
2. नियमितता: करदाता ज्यावेळी या योजनेचा पर्याय निवडत असेल, त्यावेळेपर्यंतचे सर्व मागील रिटर्न भरलेले असणे अनिवार्य आहे.
3. पर्याय निवडणे: ही योजना ऐच्छिक आहे. व्यापारी आपल्या सोयीनुसार मासिक किंवा त्रैमासिक परताव्याचा पर्याय निवडू शकतात.

व्यापाऱ्यांना होणारे प्रमुख फायदे

या योजनेमुळे व्यावसायिक जगतात, विशेषतः छोट्या दुकानदारांमध्ये आनंदाचे वातावरण आहे. याचे मुख्य फायदे खालीलप्रमाणे आहेत:

• अनुपालनाचा भार कमी: दर महिन्याला कागदपत्रांची जुळवाजुळव करून रिटर्न भरण्याच्या कटकटीतून सुटका मिळते. वर्षाला १२ ऐवजी फक्त ४ रिटर्न भरावे लागतात.
• वेळेची बचत: लहान उद्योजकांना त्यांच्या व्यवसायावर अधिक लक्ष केंद्रित करता येते, कारण त्यांना वारंवार सीए किंवा टॅक्स कन्सल्टंटकडे जाण्याची गरज उरत नाही.
• चलन सुविधा: मासिक टॅक्स भरण्यासाठी ‘फिक्स्ड सम मेथड’ (Fixed Sum Method) किंवा ‘सेल्फ असेसमेंट मेथड’ (Self Assessment Method) असे दोन सोपे पर्याय उपलब्ध आहेत.
• आयएफएफ (IFF) सुविधा: व्यापाऱ्यांना त्यांचे विक्रीचे बीजक (Invoices) दरमहा अपलोड करण्याची सुविधा ‘Invoice Furnishing Facility’ द्वारे मिळते, ज्यामुळे त्यांच्या ग्राहकांना वेळेवर ‘इनपुट टॅक्स क्रेडिट’ (ITC) मिळू शकते.

कशी करावी नोंदणी? How To Register For QRMP Scheme Notification

जर एखादा पात्र व्यापारी या योजनेत सहभागी होऊ इच्छित असेल, तर त्याला जीएसटी पोर्टलवर (www.gst.gov.in) लॉगिन करावे लागेल. पोर्टलवर गेल्यानंतर खालीलप्रमाणे प्रक्रिया करावी:

Services > Returns > Opt-in for quarterly return

येथे जाऊन व्यापारी संबंधित आर्थिक वर्षासाठी आपला पर्याय निवडू शकतात. विशेष बाब म्हणजे, जे व्यापारी सध्या या योजनेचा लाभ घेत आहेत, त्यांना पुन्हा अर्ज करण्याची आवश्यकता नाही; ते आपोआप या योजनेत कायम राहतील.

तज्ज्ञांचे मत

कर सल्लागारांच्या मते, ही योजना डिजिटल इंडिया आणि ‘ईझ ऑफ डुइंग बिझनेस’ (Ease of Doing Business) या दिशेने पडलेले एक मोठे पाऊल आहे. यामुळे कर चोरीला आळा बसेल आणि कर प्रणालीत पारदर्शकता येईल. विशेषतः ग्रामीण भागातील व्यापाऱ्यांसाठी, जिथे इंटरनेट किंवा तांत्रिक मनुष्यबळाची कमतरता असते, तिथे त्रैमासिक रिटर्न ही संकल्पना वरदान ठरणार आहे.

महत्त्वाची सूचना

आर्थिक वर्ष २०२५-२६ साठी जे व्यापारी आपली रिटर्न भरण्याची पद्धत बदलू इच्छितात, त्यांनी विहित मुदतीत पोर्टलवर जाऊन आपला पर्याय निवडावा. मुदत संपल्यानंतर व्यापाऱ्यांना त्या तिमाहीसाठी बदल करता येणार नाही.
Qrmp gst

Overview of QRMP Scheme
1. What is Quarterly Returns with Monthly Payment (QRMP) Scheme?
Quarterly Returns with Monthly Payment (QRMP) Scheme is for eligible taxpayers to file their Form GSTR-1 and Form GSTR-3B returns on quarterly basis, while paying their tax dues on monthly basis through a challan.

2. Who all are eligible for the QRMP scheme?
All taxpayers whose aggregate annual turnover (PAN based) is up to ₹ 5 Crore in the current financial year and the preceding financial year (if applicable) and have already filed their last due Form GSTR-3B return, are eligible for the QRMP scheme.

If your aggregate turnover (PAN based) for FY 2019-20 and current Financial year is up to ₹ 5 Crore and you have filed your FORM GSTR-3B for the month of October 2020 (let’s say at least) by 30th November 2020, you will be assigned to QRMP scheme, by the GST system.

For example: A taxpayer’s whose Annual aggregate turnover (AATO) was less than/ up to ₹ 5 Crore in preceding FY and has filed Form GSTR-3B for the period June 2021 (let’s say at least) by last day of the first month of the next quarter ie by 31st July, 2021.

3. Is the QRMP scheme available to every taxpayer?
No, the QRMP scheme is not available to every taxpayer.

The QRMP scheme can be availed only by those taxpayers who are liable to file Form GSTR-1 and Form GSTR-3B returns and can be opted by:

• Registered taxpayer (Normal taxpayer, SEZ Developer, SEZ unit)

• Taxpayers who have opted out of composition scheme

• Persons applying for a fresh registration as Normal taxpayer

Note: The scheme is not available for taxpayers whose Annual aggregate turnover (AATO) is more than ₹ 5 Crores.

4. What are the pre-conditions for opting for QRMP scheme for a taxpayer?
Following pre-conditions must be fulfilled by a taxpayer to opt for QRMP scheme:

• Taxpayer must be registered as a regular taxpayer or opted out of composition scheme

• Taxpayer must have a valid User ID and password

• The Annual aggregate turnover (AATO) in current and preceding FY (if applicable) is up to ₹ 5 Cr.

• The Form GSTR-3B return for most recent tax period has been filed.

• There is no data saved on the portal in Form GSTR-1 for the applicable period (i.e. period for which you are opting for QRMP scheme).

Opting for QRMP Scheme
6. Presently, I am filing Form GSTR-1 at quarterly frequency and Form GSTR-3B at monthly frequency, will I be able to opt out of the QRMP scheme?
Please note that from the quarter January – March 2021 onwards, you will be assigned to QRMP scheme by the GST System. You can choose to opt out from the QRMP scheme and if so, you would need to file both Form GSTR-1 and Form GSTR-3B on Monthly frequency.

However, you may continue to remain in the QRMP scheme and file both Form GSTR-1 and Form GSTR-3B at quarterly frequency.

7. From where can I opt in or opt out from the QRMP scheme?
Login to the GST portal using your valid credentials and then navigate to Services > Returns > Opt-in for Quarterly Return option to opt in or opt out of the QRMP scheme.

8. Can I avail the QRMP scheme at any point of time during a financial year?
You can opt in or opt out of the QRMP scheme as per the timelines mentioned in the table below:

QRMP Scheme Notification